Piyasalarda kaybedilen paranın ana sebebi bilgi mi, yoksa duygusal kararlar mı? Grafikler, teknik analiz türleri, göstergeler… Bunların tamamı araçtan ibarettir. Son düğmeye daima ‘insan’ tarafından basılır. Yatırımcıların doğrudan başarısını etkileyen bilgi mi, yoksa duygusal kararlar mı? Hem araştırmalar hemde kendi tecrübelerim üzerinden ilerleyeceğim.

Öncelikle 2 farklı karar verme sisteminden bahsedeceğim:

Sistem 1: Hızlı, otomatik, duygusal

• Bu yapı tam olarak duygusal kararların en belirgin tipidir. Korku, açgözlülük, panik, FOMO ve benzeri davranışlar tam olarak bu sebepten kaynaklanır.

Sistem 2: Yavaş, hesaplayıcı, mantıklı

• Analiz, plan, risk ölçümü ve benzeri davranışlar. Rasyonel kararların doğuş noktası burasıdır. Gerçek yatırımcıların önemsediği sistem tam olarak burasıdır.

Bu yüzden çoğu yatırımcı ‘’bildiği şeyleri’’ uygulayamaz; çünkü uygulamayı duygusal refleksleri tarafından yapmaya çalışırlar. Analizlerinizin veya beklentilerinizin doğru olması para kazanacağınız anlamına gelmez.

Daniel Kahneman ve Amos Tversky’nin Nobel ödüllü teorisi şunu kanıtladı:

Aynı büyüklükteki bir kayıp, aynı büyüklükteki kazancın iki katı kadar acı verir. Yukarıdaki grafikte gördüğünüz gibi, bir yatırımcının 20$ kazanması ile 20$ kaybetmesi duygusal açıdan aynı değildir!

Bu sebeple yatırımcılar kârdan erken çıkar, zararı ise taşımaya devam eder. Rasyonel düşündüğünüzde kârda olan pozisyonu herhangi bir veri olmaksızın kapatmak saçmadır ama daha önce bahsettiğim Sistem 1 devreye girmiştir.

Bunlar dışında birden fazla beyinde gerçekleşen değişimlerden bahsetmek mümkün fakat o kadar kafanızı karıştırmak istemiyorum.

Temelde en sık yapılan hatadan bahsetmiş oldum şimdi bu teorinin üzerine kendi tecrübelerimi ekleyerek yenilmez bir yatırımcı yaratacağız.

TEORİYE EK OLARAK TECRÜBELERİM

Öncelikle çok net söylemeliyim ki Sistem 2 sizi başarıya ulaştırır ama burada sistemi nasıl kullandığınız çok önemli. Sistem 2, sistem 1’e göre daha fazla zaman aldığından ötürü bu sistemi sadece işleme girmeden önce karar verme aşaması olarak kullanabilirsiniz. Burada da önemli olan; işlem öncesi kararlarımızı doğru vermek ve bunlara ne olursa olsun bağlı kalmak, sizleri başarıya ulaştıracak püf nokta budur.

İpucu 1: İşlem öncesinde analiz ve daha uzun zamanlı karar ver ve işlem içerisinde bunlara olabildiğince bağlı kal! Beklenmedik sert hareketleri önceden hesaba kat ve hızlı tepkilerden kaçın!

Diğer püf noktalardan bir tanesi ise riski bilmektir. Eğer bir yatırımdan/işlemden en kötü senaryoda bile ne kadar kaybedeceğinizi biliyorsanız neden korkasınız ki? Bu sebeple yatırımcı önce beklenti oluşturur daha sonra bu beklentiye doğru risk yönetimi ile sermayesini koyar.

İpucu 2: Beklentiler ve analizler hatalı olabilir. Kazancın dostu kayıptır, bu durumu da göz önünde bulundurarak risk toleransınıza göre yatırım yapınız!

Birebir mentörlük kursiyerim Berke bey’in eğitim içerisinde yapmış olduğu 100 işlemlik backtest sonucu milyon dolar değerindedir. Bununla birlikte 3. püf noktaya geçeceğim.

100 İşlem backtest sonucunda 3 farklı strateji denenmiştir. 2. Strateji %80 oranında başarı getirmiştir. Bu stratejinin temelinde bir trade işlemine girdikten sonra hedefin yarısına gelindiğinde kâr alınıp, stop seviyesi ise işlemi açtığımız seviyeye getirilmiştir. Bu da bize 3. ipucunu söyler.

İpucu 3: Piyasalar beklentilerin tersine hareket edebilir. Yatırımcının/Trader’ın kâra geçtiği durumlarda verilere göre kâr alması ve riskini sıfırlaması Trader açısından en fazla başarıya sahip stratejidir. (3 strateji arasında)